حسين مير حيدر

136

معارف گياهى ( فارسى )

بيدخشت « بيدخشت » ماده‌اى است شيرين شبيه شيرخشت با تركيباتى كمى متفاوت و شبيه شكر نيشكر است . از منّها مىباشد . اين منّ از نوعى بيد گرفته مىشود . نام علمى اين بيد Salix fragilis L . مىباشد . درختى است از خانوادهء بيدها Salicaceae كه به فارسى « فوكا » و در كتب طب سنتى با نامهاى « بيد شيرخشتى » و « صفصاف مشفق » نامبرده مىشود . در جلگه‌هاى شمال ايران به‌طور خودرو مىرويد و در مازندران با نامهاى محلى « فك » و « وى » و « ويدار » شناخته مىشود . در ساير نقاط ايران نيز تك و توك كاشته مىشود از جمله در شهريار تعدادى از آن ديده مىشود . اين درخت بومى اروپا و آسياى شمالى است تاكنون پايه‌هاى نر آن در ايران ديده شده است . گلهاى نر آن به صورت شاتون انبوه و مخروطى شكل است كه در اوايل بهار كمى قبل از برگها و يا همراه با برگهاى خيلى جوان بيد ظاهر مىشود . به رنگ زرد متمايل به سبز به شاخه‌هاى آن مانند بيد مجنون كمى از تاج درخت آويزان است و شاخه‌ها خيلى ترد و شكننده است به همين علت آن را به فرانسوى Saule fragile و به انگليسى Brittle willow نامند . بيدخشت كه از اين بيد گرفته مىشود از نظر رنگ و شكل شبيه شيرخشت است ولى مزه و طعم آن درعين‌حال كه شيرين است ولى با شيرخشت متفاوت مىباشد . از نظر طبيعت و خواص درمانى مشابه شيرخشت ولى كمى ضعيف‌تر از آن است .